Sprzeciw środowiska lekarskiego wobec propozycji Ministerstwa Zdrowia nie wynika wyłącznie z emocji czy obawy przed zmianą. To przede wszystkim reakcja na realne skutki finansowe, jakie niosą za sobą obecne zasady opodatkowania oraz naliczania składki zdrowotnej. W praktyce lekarze prowadzący działalność gospodarczą coraz częściej oceniają, że system bardziej obciąża ich pracę, niż ją wspiera.
Największym problemem pozostaje składka zdrowotna, która po zmianach przestała być neutralnym elementem rozliczeń. Dla lekarzy na działalności gospodarczej oznacza to wyższe koszty, mniejszą przewidywalność dochodu i słabszą opłacalność dodatkowej pracy. W połączeniu z podatkiem dochodowym daje to wrażenie rosnącego klina podatkowo-składkowego, który zmniejsza realny zarobek netto.
Lekarze najczęściej działają w formie JDG, a to oznacza, że muszą samodzielnie wybierać formę opodatkowania i liczyć się z różnymi konsekwencjami fiskalnymi. Podatek liniowy, skala podatkowa i ryczałt różnią się nie tylko stawką, ale też sposobem naliczania składki zdrowotnej i możliwością rozliczania kosztów. Właśnie dlatego dla wielu medyków nie ma jednej dobrej odpowiedzi — wszystko zależy od przychodów, kosztów i skali działalności.
W praktyce lekarze zwracają uwagę na kilka kluczowych problemów:
- składka zdrowotna jest dziś realnym i odczuwalnym kosztem,
- brak jej odliczania od podatku podnosi efektywne obciążenie,
- przy wyższych przychodach rośnie presja fiskalna,
- częste zmiany przepisów utrudniają planowanie działalności,
- rosnące obciążenia nie zawsze przekładają się na lepszą opłacalność pracy.
W przypadku lekarzy prowadzących gabinety prywatne dochodzi jeszcze jeden ważny element: koszty prowadzenia działalności. Wynajem lokalu, sprzęt medyczny, oprogramowanie, personel i podatki lokalne sprawiają, że nominalnie wysokie przychody nie oznaczają wysokiego dochodu netto. Gdy do tego dochodzi składka zdrowotna liczona według nowych zasad, wiele osób uznaje, że system przestaje być przewidywalny i sprawiedliwy.
Przykład wyliczenia: lekarz na liniówce
Załóżmy dochód 30 000 zł miesięcznie.
- Podatek liniowy 19%: 5 700 zł.
- Składka zdrowotna 4,9%: 1 470 zł.
- Łączne obciążenie: 7 170 zł.
- Dochód netto: 22 830 zł.
To oznacza, że nawet przy atrakcyjnej stawce liniowej realne obciążenie pozostaje wysokie, zwłaszcza gdy lekarz ponosi jeszcze koszty gabinetu i sprzętu.
Przykład wyliczenia: lekarz na ryczałcie
Przy tej samej kwocie przychodu sytuacja wygląda inaczej, ale nie zawsze korzystniej.
- Podatek ryczałtowy: zależny od stawki dla usług medycznych.
- Składka zdrowotna: zryczałtowana, ale rosnąca wraz z poziomem przychodów.
- Brak możliwości rozliczenia kosztów faktycznych.
Ryczałt może być korzystny przy niskich kosztach działalności, ale dla lekarzy inwestujących w gabinet, sprzęt i obsługę administracyjną często okazuje się mniej opłacalny niż wygląda na pierwszy rzut oka.
Z perspektywy środowiska medycznego problem nie dotyczy więc wyłącznie samej wysokości danin. Chodzi o to, że system podatkowo-składkowy obniża opłacalność pracy lekarza, ogranicza motywację do zwiększania aktywności zawodowej i utrudnia planowanie rozwoju praktyki lekarskiej. To właśnie dlatego wiele osób z branży nie chce popierać rozwiązań Ministerstwa Zdrowia, jeśli nie idą one w parze z realnym uproszczeniem i obniżeniem obciążeń.